Kalabalık Sınıfla Koro: 29 Ekim'e 30 Öğrenciyle Hazırlanmak

Otuz kişilik bir sınıfla koro çalışmak, on kişilik bir koroyla çalışmanın üç katı zor değildir; başka türlü zordur. Sorun ses değil, düzendir. Otuz çocuk aynı anda dikkatini toplamaz, aynı anda susmaz, aynı anda nefes almaz. Üstelik 29 Ekim, okul açıldıktan birkaç hafta sonra geldiği için sınıfı henüz tanımıyorsunuz. Bu yazı, kalabalık bir sınıfı bayram programına çıkaracak bir koroya dönüştürmenin düzen tarafını anlatıyor: kim nerede durur, prova nasıl bölünür, şarkı söylemeyen çocukla ne yapılır, sahnede otuz kişi nasıl tek bir ses gibi duyulur.

Repertuvar seçimi ve haftalık takvim bu yazının konusu değil. Haftalara yayılmış bir plan için 3 haftalık prova takvimi yazısına bakabilirsiniz. Burada odak, otuz kişinin aynı odada nasıl çalışacağıdır.

İlk ders: koroyu kurmadan önce sınıfı dinleyin

Kalabalık sınıfta en sık yapılan hata, ilk gün herkesi ayağa kaldırıp şarkıya başlamaktır. Bu durumda ilk duyduğunuz şey, en yüksek sesle bağıran beş çocuktur. Geri kalan yirmi beş çocuğun nasıl söylediğini hiç öğrenemezsiniz. İlk derste şarkıdan önce kısa bir dinleme turu yapın.

Sıra sıra dinleme

Sınıfı oturduğu sıralara göre beşer kişilik gruplara bölün. Herkesin bildiği kısa bir tekerleme ya da tek bir dizeyi her gruba ayrı ayrı söyletin. Bir çocuğu tek başına söyletmeyin; bu yaşta tek başına söylemek pek çok çocuğu dondurur. Beşli grupta çocuk saklanabilir ama siz yine de genel bir resim edinirsiniz.

Dinlerken üç şeye dikkat edin ve küçük bir kâğıda not alın:

• Bağıranlar: Sesi yüksek ama ezgiden kopuk çocuklar. Bunlar genellikle hevesli çocuklardır; susturmak yerine yönlendirmek gerekir.
• Sağlam tutanlar: Ezgiyi doğru izleyen, sesini zorlamayan çocuklar. Bunlar sahnede dağıtacağınız "çapa" öğrencilerdir.
• Sessizler: Ağzını oynatıp ses çıkarmayan ya da hiç katılmayan çocuklar. Onları ilk gün zorlamayın, aşağıda ayrı bir bölümde ele alıyoruz.

Bu tur on dakikadan uzun sürmemeli. Amaç seçme yapmak değil, sınıfın haritasını çıkarmaktır. Okul korosunda seçme olur; sınıf korosunda ise herkes katılır. Bu ayrım çocuklara da açıkça söylenmeli: "Bu bir sınav değil, ben sadece sesinizi tanımak istiyorum."

Otuz kişiyi bölümlere ayırın: altı grup, altı lider

Otuz kişiye tek bir grup gibi talimat vermek, kimsenin talimatı üstlenmemesi demektir. "Herkes daha yavaş söylesin" dediğinizde her çocuk bunun başkası için söylendiğini düşünür. Çözüm, sınıfı beşer kişilik altı küçük gruba bölmektir.

Her grubun bir adı olsun. Bayram temasına uygun sade adlar seçebilirsiniz: renkler, sayılar ya da şehir adları. Her gruptan bir öğrenciyi grup sorumlusu yapın. Grup sorumlusunun görevi şarkı söylemek değil, düzen sağlamaktır:

1. Grubunun yerini bilir ve provada grubu oraya götürür.
2. Grubunda eksik kim varsa söyler.
3. Sizin verdiğiniz işareti grubuna tekrar eder (örneğin el kaldırma işaretini ilk o yapar).
4. Sözleri unutan arkadaşına fısıldamaz, yalnız provadan sonra size bildirir.

Grup sorumlusu olarak her zaman en iyi söyleyen çocuğu seçmeyin. Bazen sessiz ama düzenli bir çocuk bu rolde çok iyi iş çıkarır ve rol onu koroya bağlar. İki haftada bir sorumlulukları değiştirmek de birkaç çocuğun daha sahiplenmesini sağlar.

Gruplarla çalışma örneği

Gruplara ayırdığınızda talimat vermek kolaylaşır. Bir ders anından örnek:

Öğretmen: "Kırmızılar, ikinci dizeyi bir kez söyleyin, diğer gruplar dinlesin."
(Grup söyler.)
Öğretmen: "Maviler, sizce kırmızılar kelimelerin sonunu söyledi mi?"
Öğrenci: "Son kelimeyi yuttular."
Öğretmen: "Tamam, şimdi herkes aynı dizeyi söylesin, son kelimeyi duymak istiyorum."

Bu küçük döngü, otuz kişiyi aynı anda dinleyici ve söyleyici yapar. Bekleyen grup boş durmaz, bir görevle dinler. Kalabalık sınıfta dikkatin dağılmasının asıl sebebi beklemektir; bekleme anlarına görev koyduğunuzda gürültü belirgin biçimde azalır.

Dikkat işaretleri: sesinizi değil elinizi kullanın

Otuz çocuğun sesini bastırmak için bağırmak, hem sizin sesinizi yorar hem de sınıfa bağırmayı öğretir. Koro çalışmasına başlamadan önce üç dört el işaretini sınıfla birlikte kararlaştırın ve ilk hafta her derste tekrar edin.

• Hazır ol: İki elinizi önünüzde açık tutmanız. Çocuklar ayakta dik durur, ağız kapalı.
• Nefes: Ellerinizi hafifçe yukarı kaldırmanız. Herkes aynı anda nefes alır.
• Başla: Kısa ve net bir aşağı hareket. Önce sayma yapın, sonra yalnız hareketle başlatmayı deneyin.
• Dur: Elinizi yumruk yapıp kapatmanız. Ses o anda kesilir.

"Dur" işaretini oyunlaştırmak kalabalık sınıfta çok işe yarar. Şarkının ortasında rastgele yerlerde elinizi kapatın; kim sesini zamanında keserse grubu bir puan alır. Bu oyun hem dinlemeyi hem de sahnede çok önemli olan "aynı anda bitirme" becerisini çalıştırır. Kalabalık sınıfta müzikle düzen kurmanın başka yolları için kalabalık sınıfta müzikle sınıf yönetimi yazısında daha fazla örnek var.

Dizilim: otuz kişi nasıl tek ses olur

Sınıf korosunun sahnede dağınık duyulmasının en yaygın sebebi, sağlam söyleyen çocukların bir köşede toplanmasıdır. Sınıfta yan yana oturan arkadaşlar sahnede de yan yana durmak ister ve genellikle en istekli çocuklar öne, ortaya geçer. Sonuçta salonun bir tarafından güçlü, diğer tarafından cılız bir ses gelir.

Çapa öğrencileri dağıtın

Dinleme turunda belirlediğiniz sağlam söyleyen çocukları dizilimde eşit aralıklarla yerleştirin. Otuz kişilik, üç sıralı bir dizilimde her sırada üç dört çapa öğrenci yeterlidir. Kararsız söyleyen bir çocuğun yanında sağlam bir ses olduğunda, o çocuk kendini düzeltir. Bu yöntem, ayrıca bir ses çalışması yapmadan koronun genel tutarlılığını artırır.

Bağıranları arka sıranın ortasına alın

Sesi yüksek ama ezgiden kopan çocukları ön sıraya koymayın. Ön sıra hem salona en yakın yerdir hem de mikrofon varsa onu en çok alan yerdir. Bu çocukları arka sıranın ortasına yerleştirin; çevrelerinde çapa öğrenciler olsun. Onlara bir görev verin: "Sen arkadaşlarını duyabildiğin kadar söyle, onlardan daha yüksek değil." Bu cümle, susturmaktan çok daha iyi çalışır.

Boy sırası ve görünürlük

Üç sıra kullanıyorsanız kısa boylu çocuklar öne, uzunlar arkaya gider ama bunu çapa dağılımıyla birlikte düşünün. Bazen bir çapa öğrenciyi bir sıra ileri ya da geri almak gerekir; bu küçük kayma görüntüyü bozmaz. Sahnedeki basamak, mikrofon ve giriş çıkış ayrıntıları için bayram töreninde mikrofon, dizilim ve sahne düzeni yazısına göz atabilirsiniz.

Dizilimi bir kez belirledikten sonra sınıfta da aynı dizilimle çalışın. Sıraları kenara itip sınıfın önünde üç sıra oluşturmak beş dakika alır ama çocuklar yerlerini sahneye gelmeden ezberler. Tören günü "kim nerede duruyordu" karmaşası yaşanmaz.

Şarkı söylemeyen çocuk ve farklı ihtiyaçlar

Otuz kişilik her sınıfta söylemek istemeyen birkaç çocuk olur. Kimi utanır, kimi sesini beğenmez, kimi yeni geldiği okulda henüz kendini güvende hissetmez. Bu çocukları zorla söyletmek de programdan çıkarmak da iyi sonuç vermez.

• Görev verin: Bayrağı tutan, ritim çalgısıyla eşlik eden, şarkıyı tanıtan kısa bir cümleyi okuyan çocuk sahnede yine korodandır.
• Dudakla başlamayı kabul edin: İlk haftalarda sözleri sessizce dudaklarıyla söylemesi de bir katılımdır. Zamanla sesi kendiliğinden gelir.
• Tek başına söyletmeyin: Grup çalışmasında bu çocuğu her zaman kalabalık bir grubun içinde tutun.
• Yerini seçmesine izin verin: Güvendiği bir arkadaşının yanında durmak, sessiz çocuk için çoğu zaman yeterli cesareti verir.

Sınıfta işitme, dikkat ya da hareket konusunda desteğe ihtiyacı olan öğrenciler varsa, onları dizilimin uç noktalarına değil, sizi rahat görebilecekleri ön ve orta bölgeye yerleştirin. El işaretlerini görebilmeleri, sözleri duyabilmelerinden çoğu zaman daha önemlidir.

Kalabalık sınıfta bir prova dersi nasıl bölünür

Bir müzik dersini tamamen koro provasına ayırmak, kalabalık sınıfta genellikle yirminci dakikada çöker. Otuz çocuğun dikkati uzun süre aynı işe odaklanmaz. Dersi kısa ve farklı bölümlere ayırın. Aşağıdaki bölüştürme 40 dakikalık bir ders içindir:

1. 0–5. dakika — Yerleşme ve ısınma: Gruplar sorumlularıyla yerine geçer. Kısa nefes ve ses ısınması. Bu bölümde yeni bir şey öğretmeyin; çocuklar bildiği bir alıştırmayla sese girsin.
2. 5–15. dakika — Yeni bölüm: Gruplar sırayla dinler ve tekrar eder. Bu bölümde herkes oturabilir.
3. 15–20. dakika — Hareket molası: Bir ritim oyunu, el çırpma ya da beden perküsyonu. Ayağa kalkmak dikkati tazeler.
4. 20–30. dakika — Birleştirme: Dizilimle ayakta, şarkının bilinen bölümlerine yeni bölüm eklenir.
5. 30–37. dakika — Durmadan tek geçiş: Hata olsa bile devam edilir.
6. 37–40. dakika — Değerlendirme: Her gruptan bir cümle: "Bugün en iyi giden yer neresiydi?"

Bu yapıda hiçbir bölüm on dakikayı geçmez ve her bölümün sonunda çocuk bir şeyi tamamlamış olur. Kalabalık sınıfta bitirme duygusu, disiplinin en güçlü desteğidir.

Sık yapılan hatalar ve kontrol listesi

Otuz kişilik sınıf korolarında tekrar tekrar karşılaşılan birkaç hata var. Bunları baştan bilmek, son haftadaki panik provalarını azaltır.

• Tempo kayması: Kalabalık koro kendiliğinden hızlanır. Her provada en az bir kez şarkıyı bilerek yavaş söyletin.
• Sözleri tahtadan okuma: Tahtaya bakan çocuk size bakmaz. Sözler ikinci haftadan sonra tahtadan silinmeli.
• Hep baştan başlamak: Otuz kişi her seferinde ilk dizeden başlarsa son bölüm hiç çalışılmaz. Provaya zayıf bölümden başlayın.
• Son dakikada dizilim değiştirmek: Tören haftasında yer değiştirmek, çapa düzenini bozar. Dizilimi en geç ikinci haftada sabitleyin.
• Bütün düzeltmeleri herkese yapmak: Bir grubun hatasını otuz kişiye anlatmak, yirmi beş kişinin dikkatini kaybettirir. Düzeltmeyi gruba yapın.

Tören öncesi son hafta için kısa bir kontrol listesi:

1. Her çocuk kendi grubunu, grup sorumlusunu ve sahnedeki yerini biliyor mu?
2. El işaretleri sözsüz çalışıyor mu?
3. Sözleri ezbere söylemeyen çocuk sayısı kaç, bu çocuklar çapaların yanında mı?
4. Şarkı başından sonuna durmadan en az üç kez söylendi mi?
5. Sahneye çıkış ve iniş sırası en az bir kez gerçek alanda denendi mi?

Grupların adlarını, sorumlularını ve dizilim haritasını sınıf panosuna asmak, çocukların her gün görmesini sağlar. Kes-as bir pano hazırlayacaksanız Müzik Panosu 1 gibi hazır bir çerçeve işinizi kolaylaştırır; dizilim kâğıdını yanına iliştirmek yeterlidir.

Özetle

Otuz kişilik sınıfla 29 Ekim korosu hazırlamak, sesi büyütmek değil düzeni küçültmektir. Sınıfı altı gruba bölün, her gruba bir sorumlu verin, sağlam söyleyen çocukları dizilime eşit dağıtın, bağırmak yerine el işaretiyle çalışın. Söylemekte zorlanan çocuğa görev verin ve onu kalabalığın içinde koruyun. Dersi on dakikayı geçmeyen parçalara bölün. Bunlar yerine oturduğunda otuz çocuk sahnede kalabalık bir sınıf gibi değil, tek bir koro gibi duyulur. Sınıf korosunun temel kuruluşu hakkında daha geniş bir çerçeve için sınıf korosu nasıl kurulur rehberine de bakabilirsiniz.