29 Ekim Şarkıları: İlkokul İçin Koro Şarkıları ve Seçim Rehberi

İlkokulda 29 Ekim için şarkı seçmek, aslında bir liste seçmekten çok bir eşleştirme işidir: elinizdeki sınıfın sesi, okuma hızı, hazırlık süresi ve programdaki yeri ile şarkının istekleri birbirine uymalıdır. İnternette dolaşan uzun şarkı listeleri bu eşleştirmeyi yapmaz. Bu yazı önce seçim ölçütlerini verir, sonra okullarda en çok kullanılan ve künyesi net olan birkaç eseri bu ölçütlerle değerlendirir. Amaç size hazır bir liste vermek değil, kendi listenizi beş dakikada kurabileceğiniz bir süzgeç vermektir.

Önce sınıfı tanıyın: dört soru

Şarkıya bakmadan önce sınıfa bakın. Aşağıdaki dört sorunun cevabı, seçeceğiniz şarkının sınırlarını çizer.

1. Kaç dersiniz var? Haftada bir ders ve üç hafta kalmışsa elinizde üç ders vardır. Bu sürede yeni ve uzun bir şarkı oturmaz. Ya kısa bir şarkı seçin ya da bildikleri bir şarkıyı yeni bir düzenle sunun.
2. Çocuklar akıcı okuyor mu? Birinci ve ikinci sınıfta söz kâğıdı çoğu zaman işe yaramaz. Şarkıyı kulaktan öğretmek zorundaysanız tekrar eden dizeleri olan şarkılar büyük avantaj sağlar.
3. Sınıfın rahat söylediği bölge neresi? İlkokul çocuklarının çoğu orta ses bölgesinde rahattır; çok tiz ya da çok pes yerlerde ses ya kısılır ya da bağırmaya döner. Bunu ölçmek için tanıdık bir çocuk şarkısını sınıfla birlikte söyleyin ve hangi yerlerde sesin incelip kaybolduğunu dinleyin.
4. Şarkı programın neresinde? Açılışta topluca söylenecek bir şarkı ile tek bir sınıfın sahnede sunacağı numara farklı şeyler ister. Topluca söylenecek şarkı herkesin bildiği bir şarkı olmalıdır. Sınıf numarası ise yeni olabilir.

Seçim ölçütleri: şarkıya hangi gözle bakmalı?

Sınıfı tanıdıktan sonra her aday şarkıyı aşağıdaki ölçütlerden geçirin. Bir şarkı bu ölçütlerin çoğundan geçiyorsa sınıfınız için uygun bir adaydır.

1. Notadaki en tiz ve en pes sese bakın

Bir şarkının ses aralığını bellekten tahmin etmeyin; elinizdeki notaya bakın. Notadaki en tiz ve en pes sesi bulun ve sınıfınızın rahat bölgesiyle karşılaştırın. Şarkı bu bölgenin dışına sık sık çıkıyorsa ya tonunu değiştirin ya da başka bir şarkı seçin. Tek bir tiz nota çoğu zaman sorun değildir; uzun süre tizde kalmak sorundur.

2. Sözlerde tekrar var mı?

Tekrar eden dizeler, tekrar eden kıtalar ya da sık dönen bir dize ezberi hızlandırır. Hiç tekrar içermeyen uzun bir şarkı, ilkokulun ilk kademesinde törene yetişmeyebilir.

3. Sözcükler çocuğun ağzına uygun mu?

Tören şarkılarında eski ya da ağır sözcükler sık geçer. Bu bir engel değildir; ama her ağır sözcük ders saatinden birkaç dakika ister. Sözleri bir kez yüksek sesle okuyun ve çocuğun takılacağı sözcükleri sayın.

4. Süresi programa sığıyor mu?

Bir sınıf numarası için iki ila üç dakika çoğu programda yeterlidir. Uzun bir şarkıyı kısaltmak gerekiyorsa kıta çıkarın ama sözcük değiştirmeyin.

5. Kaynağı ve künyesi net mi?

Sunucu metninde şarkının adını ve eser sahibini doğru anmak törenin saygınlığının bir parçasıdır. Künyesini doğrulayamadığınız bir şarkıyı seçecekseniz anonsta eser sahibi adı vermeyin; yanlış atıf, hiç atıf vermemekten kötüdür.

6. Notası ve eşliği elinizde mi?

Piyano eşliğiniz yoksa altyapısı bulunan ya da yalın sesle söylenebilen şarkılar öne çıkar. Şarkıyı seçmeden önce eşliği nasıl yapacağınızı bilin.

Okullarda sık kullanılan eserler ve bu ölçütlerle değerlendirmesi

Aşağıdaki eserler okullarda yaygın biçimde bilinen ve künyesi net olan şarkılardır. Her biri için ölçütlerimizin ne söylediğine bakalım.

"Adı Cumhuriyet"

Söz ve müziği Gülçin Güneş'e, nota düzenlemesi Murat Keskin'e ait bir 29 Ekim koro şarkısıdır. Lumbadore YouTube kanalında okul korosu seslendirmesiyle yayımlandı; notası, akorları, altyapısı ve sözleri videonun açıklamasındaki bağlantıda ücretsiz paylaşılıyor. Eğitim amaçlı kullanım serbest; eser sahibinin tek ricası seslendirirken ve paylaşırken adının anılması.

Aşağıdaki video, şarkının sözleri ekranda akan, okul korosuyla seslendirilmiş kaydıdır.

Ölçütler açısından en güçlü yanı söz yapısıdır: ilk iki kıtada her dize çifti iki kez söylenir, bu da okuma yazmayı yeni öğrenen sınıflarda kulaktan öğretmeyi kolaylaştırır. Son iki kıtada tekrar yoktur; bu kısım üçüncü ve dördüncü sınıflar için uygun bir ezber hedefidir. Altyapısının hazır olması piyano eşliği olmayan okullar için ayrı bir avantajdır. Şarkının sözlerini ve dört derslik öğretme planını Adı Cumhuriyet yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Onuncu Yıl Marşı

Sözleri Behçet Kemal Çağlar ve Faruk Nafiz Çamlıbel'e, müziği Cemal Reşit Rey'e aittir ve 1933'te Cumhuriyet'in onuncu yılı için yazılmıştır. "Çıktık açık alınla on yılda her savaştan" dizesi neredeyse herkesin bildiği bir başlangıçtır. Bu tanınırlık, marşı topluca söylenecek bölümler için çok uygun kılar: salondaki veliler de eşlik eder. Ancak sözleri uzun ve sözcükleri ağırdır. İlkokulun ilk kademesinde marşın tamamını ezberletmek yerine, büyük sınıflar söylerken küçüklerin bildikleri dizelerde katılması daha gerçekçi bir hedeftir. Ses aralığını kendi notanız üzerinden kontrol edin; dinlettiğiniz kayıt yetişkin sesleriyle yapılmışsa, çocuk korosu için ton ayarı gerekip gerekmediğine notadan bakın.

Gençlik Marşı

"Dağ başını duman almış" diye başlayan marş, okullarda çok bilinir; Türkçe sözleri Ali Ulvi Elöve'ye aittir. Kısa dizeleri çocukların hızla katılmasını kolaylaştırır. Doğrudan 29 Ekim temalı bir şarkı olmasa da tören programlarında sık yer alır. Programınızda Cumhuriyet temalı bir şarkının yanına daha hareketli bir parça istiyorsanız iyi bir dengeleyicidir.

İzmir Marşı

Kurtuluş Savaşı ile özdeşleşmiş, okullarda yaygın bilinen bir marştır. Okulunuzda önceki yıllarda söylendiyse büyük sınıfların bir kısmı marşı zaten biliyordur; bu da kısa hazırlık süresinde avantaj sağlar. Bu marş için eser sahibi bilgisi vermiyoruz; programınızda kullanacaksanız künyeyi elinizdeki güvenilir nota kaynağından alın.

İstiklal Marşı hakkında bir not

İstiklal Marşı'nın sözleri Mehmet Akif Ersoy'a, müziği Osman Zeki Üngör'e aittir. Törende ayakta ve topluca söylenir; bir koro numarası değildir. Programın gösteri bölümüne konmaz. Müzik öğretmeninin buradaki görevi, girişi net vermek ve topluluğun birlikte başlamasını sağlamaktır.

Bu listenin dışına çıkarken

Elbette 29 Ekim için söylenen şarkılar bu beş eserle sınırlı değil. Ders kitaplarında, okul kütüphanelerinde ve öğretmenler arasında dolaşan çok sayıda Cumhuriyet temalı çocuk şarkısı var. Bunlardan birini seçerken şu üç kontrolü yapın:

• Kaynak: Şarkı MEB müzik ders kitabınızda, okulunuzun arşivinde ya da yayımlanmış bir notada var mı? Yoksa ve şarkıyı yalnız bir videodan tanıyorsanız, söz ve ezgiyi oradan değil, güvenilir bir notadan alın.
• Künye: Söz ve müzik kime ait? Kaynakta yazmıyorsa anonsta isim vermeyin.
• Sınıf uygunluğu: Yukarıdaki altı ölçütü bu şarkıya da uygulayın. Popüler olması, sınıfınıza uygun olduğu anlamına gelmez.

Okulunuzun her yıl söylediği, çocukların zaten bildiği bir şarkı varsa onu küçümsemeyin. Tanıdık bir şarkıyı yeni bir girişle, bir ritim eşliğiyle ya da sınıflar arasında bölüştürerek yeniden sunmak, kısa hazırlık sürelerinde en güvenli yoldur.

Sınıf düzeyine göre örnek eşleştirmeler

Aşağıdaki eşleştirmeler kesin reçete değil, başlangıç noktasıdır. Kendi sınıfınızın sesini dinleyerek düzeltin.

• 1. ve 2. sınıf: Kısa, tekrar eden bölümler. "Adı Cumhuriyet"in ilk iki kıtası tek başına bir sınıf numarası olarak kullanılabilir. Topluca söylenen marşlarda yalnız en bilinen dizelere katılım hedefleyin. Bu yaş için daha fazla fikir okul öncesi ve 1. sınıflar yazımızda.
• 3. ve 4. sınıf: Tam bir şarkı öğrenme kapasitesi gelişmiştir. "Adı Cumhuriyet"in tamamı, ya da Onuncu Yıl Marşı'nın ilk bölümü bu yaş için uygun hedeflerdir. Bu yaşta basit bir ritim eşliği de eklenebilir.
• Karma program: Küçükler tekrar eden bölümleri, büyükler kıtaları söyler. Böylece aynı şarkıda iki yaş grubu birlikte sahneye çıkar ve hiçbir grup kapasitesinin dışına itilmez.

Şarkıyı seçtikten sonra: ilk hafta

Seçimi yaptıktan sonra ilk haftanın işi dinletmektir, ezberletmek değil. Çocuk şarkıyı birkaç kez duymadan söylemeye başlarsa yanlış öğrenilen yerleri sonra düzeltmek zor olur. İlk hafta için kısa bir akış:

1. Şarkıyı bir kez dinletin ve konusunu konuşun.
2. İkinci dinlemede çocuklardan tekrar eden yerleri fark etmelerini isteyin. "Hangi söz iki kez geçti?" sorusu dikkati sözlere çeker.
3. Tekrar eden bölümü konuşarak, ritimli bir okuma gibi söyletin.
4. Ders sonunda yalnız bu bölümü kayda ya da eşliğe katılarak söyleyin.

Sınıfta söylemenin yanında ritim oyunları, şarkının temposunu çocuğun bedenine yerleştirir. Hazır ritim ve şarkı etkinliklerine ihtiyacınız varsa Müzik Etkinlikleri Kitap Seti içindeki ritim bölümleri koro çalışmalarına ısınma olarak eklenebilir. Prova haftalarının nasıl bölüneceği için gösteri provası planlama yazımıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan seçim hataları

• Kayıttaki sesi ölçü almak: İnternetteki kayıtların çoğu yetişkin ya da eğitimli çocuk korosu sesidir. Sınıfınızın sesi bu kayıtla aynı bölgede olmayabilir.
• Çok fazla şarkı seçmek: Üç şarkıyı yarım öğretmek yerine bir şarkıyı sağlam öğretmek her zaman daha iyi sonuç verir.
• Künyeyi internetten almak: Paylaşım sitelerinde aynı şarkı farklı isimlerle anılabiliyor. Künyeyi nota kaynağından ya da eserin resmî yayınından alın.
• Toplu şarkıyı tek sınıfa yüklemek: Velilerin de eşlik edeceği bilinen marşlar topluca söylenmelidir; tek bir sınıfı sahnede bu marşla yalnız bırakmak hem çocuğu zorlar hem de salonun katılımını keser.

Kısaca

İlkokulda iyi bir 29 Ekim şarkısı, en bilinen ya da en coşkulu şarkı değil, sınıfınızın sesine, hazırlık sürenize ve programdaki yerine uyan şarkıdır. Önce sınıfı tanıyın, sonra şarkıyı altı ölçütten geçirin. Künyesi net, notası elinizde ve sözlerinde tekrar olan bir şarkı, kısa sürede sahneye hazır olur. Bu yıl yeni bir eser arıyorsanız Gülçin Güneş'in "Adı Cumhuriyet" şarkısı, ücretsiz notası ve altyapısıyla iyi bir başlangıç noktasıdır.